YÜZEYSEL
SULAR VE YERALTI SULARININ İZLENMESİNE
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Esaslar
Amaç
MADDE 1
– (1) Bu Yönetmeliğin amacı, ülke
genelindeki bütün yüzeysel sular ve yeraltı sularının miktar, kalite ve hidromorfolojik unsurlar bakımından mevcut durumunun ortaya
konulması, suların ekosistem bütünlüğünü esas alan bir yaklaşımla izlenmesi,
izlemede standardizasyonun ve izleme yapan kurum ve kuruluşlar arasında
koordinasyonun sağlanmasına yönelik usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2
– (1) Bu Yönetmelik, jeotermal
kaynaklar ve deniz suları hariç, kullanım maksadına bakılmaksızın su
kaynaklarının denize döküldüğü noktalardaki kıyı suları dahil,
diğer kıyı suları hariç kıta içi yüzeysel, yeraltı, geçiş ve doğal mineralli
suların izlenmesine ilişkin hususları kapsar.
(2) Bu
Yönetmelikte bulunmayan ancak kurumların kendi görev ve yetkileri kapsamında
yapmaları gereken gözlem ve ölçümler, bu Yönetmeliğe tabi değildir.
Dayanak
MADDE 3
– (1) Bu Yönetmelik, 29/6/2011 tarihli ve 645 sayılı Orman ve Su İşleri
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu
maddesi, 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci
maddesinin (u) bendi ve 29/6/2011 tarihli ve 644 sayılı Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4
– (1) Bu Yönetmelikte geçen,
a) Akım
gözlem istasyonu (AGİ): Akarsu en kesitindeki su seviye değişimi gözlemlerinin
ve debi ölçümlerinin yapılmasını mümkün kılan, hidrometrik
aletlerle donatılmış ve yardımcı cihazlarla desteklenmiş tesisi,
b) Akifer: Yeterli miktarda yeraltı suyu akışına ya da
içerdiği yeraltı suyunun kullanılmasına izin veren gözeneklilik ve geçirgenliğe
sahip litolojik birimleri,
c)
Araştırmacı izleme: Çevresel hedeflere ulaşamama sebebinin ve kazara, kasten,
doğal afet veya diğer sebeplerle oluşan kirliliğin boyutunun ve etkisinin
belirlenmesi maksadıyla yapılan izlemeyi,
ç) Arka
plan seviyesi: Bir maddenin, insan faaliyetleri sebebiyle bozulmamış veya ihmal
edilebilir ölçüde bozulmuş su kütlesindeki konsantrasyonu
veya gösterge değerini,
d)
Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nı,
e) Belirli
kirletici: Su kütlesine, kalitesini olumsuz yönde etkileyebilecek miktarda
deşarj edilen ve yüzeysel su kütlesinin iyi ekolojik
duruma ulaşması için çevresel kalite standardı belirlenmiş olan madde veya
madde gruplarını,
f)
Biyolojik izleme: Su kütlesinin genel durumunun belirlenmesi maksadıyla suda
yaşayan canlıların periyodik olarak örneklemesini ve analizini,
g) Büyük
ölçüde değiştirilmiş su kütlesi: İnsan faaliyetlerinin yol açtığı fiziksel
değişikliklerin bir sonucu olarak özellik bakımından önemli ölçüde değişmiş
yüzeysel su kütlesini,
ğ)
Çevresel akış: Su kullanımının ve düzenlenen akımların olduğu nehir, sulak alan
veya kıyı bölgelerdeki ekosistemin korunması ve ekosistemin insan ve diğer
canlılara sunduğu hizmetlerin sürekliliği için gerekli asgari su debisini,
h)
Çevresel hedef: Bir su kütlesindeki sucul canlıların en yüksek mertebede
korunması için kimyasal, fiziko-kimyasal, ekolojik, hidromorfolojik ve
miktar açısından su kütlesinin ulaşabileceği en iyi su durumunu,
ı)
Çevresel kalite standardı: Belli bir kirleticinin ya da kirletici gruplarının
suda, dip çökeltisinde veya biyotada insan sağlığı ve
çevreyi korumak için aşmaması gereken konsantrasyonlarını,
i) Çok iyi
su durumu: Referans şarta eşdeğer veya çok az değişikliğe uğramış su durumunu,
j) Debi:
Bir akarsu kesitinden birim zamanda geçen suyun hacmini,
k) Doğal mineralli su: Yerkabuğunun farklı derinliklerinde, uygun jeolojik şartlarda tabii olarak meydana gelen bir veya daha fazla kaynaktan yeryüzüne çıkan veya çıkartılan, mineral muhtevası ve diğer bileşenleri ile tanımlanan, toplam mineral muhtevası 1000 mg/L ve daha yüksek olan; tedavi, şifa amaçlarıyla da kullanılan içmece suyu, şifalı su ve benzeri adlarla anılan soğuk ve sıcak doğal suları,
l) Doğal
su kütlesi: Değişikliğe uğramamış ya da tabii durumundan çok az değişikliğe
uğramış su kütlesini,
m) DSİ:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,
n)
Ekolojik durum: Yüzeysel sular ile ilişkilendirilen su ekosistemlerinin yapı ve
işleyişini,
o)
Ekosistem: Belli bir alanda bulunan canlılar ile bu canlıların etkileşim
içerisinde bulunduğu fiziksel çevreyi,
ö) En
kesit: Akarsu yatağında akış yönüne dik olan kesiti,
p) Geçiş
suları: Nehir ağızları civarındaki, kıyı sularına yakın olmaları ancak aynı
zamanda tatlı su akıntılarından önemli ölçüde etkilenmeleri neticesinde kısmen
tuzlu olma özelliğine sahip yüzeysel su kütlelerini,
r) Gerçek
zamanlı izleme: Havzalarda belirlenmiş örnekleme noktalarında, otomatik
cihazlar vasıtasıyla sürekli ölçülen parametrelerin değerlerini ve zamanla
değişimini uzaktan izlemeyi mümkün kılan ölçüm sistemini,
s) Genel
amaçlı izleme: Su kütleleri üzerinde tabii şartlardan ve insan faaliyetlerinden
kaynaklanan uzun vadeli değişikliklerin değerlendirilmesi maksadıyla yapılan
izlemeyi,
ş) Hassas alan: Tabiatın ve biyolojik çeşitliliğin korunmasında önemli fonksiyonlara haiz, sahip olduğu değerlerin tabii hali ile muhafaza edilmesi vazgeçilmez önem taşıyan ve tehlikeye maruz kalması muhtemel, ekosistem bütünlüğüne sahip veya ekosistemler arası doğal bağlantı sağlayan sulak alan, dağ, deniz ve kıyı ekosistemi, peyzaj koruma alanı, mikro klimatik alanlar, ekosistemler ve mağaraları,
t) Hassas
su alanı: Ötrofik olduğu belirlenen veya gerekli
tedbirler alınmazsa yakın gelecekte ötrofik hale
gelebilecek su kaynakları, kıyı ve geçiş suları ile tedbir alınmaması halinde
yüksek nitrat konsantrasyonları ihtiva edebilecek içme
suyu temini amaçlı sular ve diğer sebeplerle daha ileri arıtma gerektiren
suları,
u) Havza: Nehir
havzalarında suyun su ayrım çizgisinden denize aktığı noktaya, kapalı
havzalarda ise suyun toplandığı nihai noktaya, göre suyun toplanma alanını,
ü)
Hidrolojik izleme: Suyun seviyesinin, hızının, debisinin, buharlaşma, terleme
ve sızma miktarlarının, su sarfiyatının, su sıcaklığının ve benzeri hidrolojik
parametrelerin belirli aralıklarla sistematik bir şekilde ölçülmesini,
v) Hidromorfolojik izleme: Su kütlelerine yapılan
müdahalelerin ekolojik durum üzerine yaptığı
etkilerinin belirlenmesi maksadıyla; suyun miktarında ve akışında, su
yatağında, kıyı şeridinde, su taban yapısında ve su içi ile kıyı habitatlarında
meydana gelen değişimleri izlemek için yapılan ölçümleri,
y) İyi ekolojik durum: Bir su kütlesinde izlenen biyolojik ve
destekleyici kalite unsurlarının, referans şartlara sahip olma veya tabii
durumdan az oranda sapma göstermesi durumunu,
z) İyi ekolojik potansiyel (İEP): Büyük ölçüde değiştirilmiş veya
yapay su kütlesi için ulaşılabilecek iyi su kalitesi ile mevcut su kalitesi
arasındaki farkı,
aa) İyi
kimyasal durum: Öncelikli maddeler ve diğer tehlikeli maddeler bakımından iyi
kalite sınıfında olması halini,
bb) İyi su
durumu: Yüzeysel sular için yüzeysel su kaynağının hem ekolojik
durumunun hem de kimyasal durumunun iyi kalite sınıfında olması halini, yeraltı
suları için ise yeraltı suyu kütlesinin miktar ve kimyasal açıdan
değerlendirilmesi sonucunda miktar açısından yeterli ve kimyasal açıdan iyi
olduğu durumu,
cc) İzleme
programı: İzleme noktaları, izlenecek parametreler, izleme tipi (operasyonel, genel amaçlı, araştırmacı), izleme yapan
kurumlar ve izleme sıklıkların yer aldığı programı,
çç) Kar
yoğunluğu: Belli bir hacimdeki karın erimesi sonucu meydana gelen su hacminin kar
hacmine oranını,
dd) Karışım
bölgesi: Yüzeysel alıcı su ortamına yapılan deşarjlarda, deşarj noktasından
başlayarak 30/11/2012 tarihli ve 28483 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliğinin Ek-8’inde
tanımlanan bölgeyi,
ee) Kıyı
suları: Kıyı çizgisinden itibaren deniz tarafına doğru bir deniz mili mesafeye
kadar uzanan suları,
ff) Koruma
bölgesi: Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği EK-3’de verilen ve korumaya
ihtiyaç duyulan su kaynakları ile suya bağlı özel tür ve habitat alanlarını,
gg) Nehir
havzası: Kaynaklar, dereler, nehirler ve göller aracılığıyla toplanarak gelen
yüzeysel su akışlarının bir göle veya nehir ağzı, haliç ya da delta
aracılığıyla kıyı suyu sınırından denize aktığı noktaya göre suyun toplanma alanını,
ğğ)
Maksimum ekolojik potansiyel (MEP): Ekolojik açıdan
referans noktadaki değer ile izlenen türün yüzdesinin çarpımı yoluyla bulunan
değeri,
hh) Miktar
durumu: Doğrudan veya dolaylı çekimler sebebiyle etkilenen bir yeraltı suyu
kütlesinin miktar açısından etkilenme derecesini,
ıı) Operasyonel izleme: Kirleticiler açısından risk altında
bulunan su kütlelerinde, kirletici girişinin olduğu yerlerde yapılan izlemeyi,
ii)
Öncelikli maddeler: Bu Yönetmeliğin Ek-1’inde tanımlanan maddeleri,
jj) Ötrofikasyon: Suların besi maddelerince özellikle azot
ve/veya fosfor bileşiklerince; alg ve daha yüksek yapılı bitkilerin üremesini
hızlandıracak, böylece sudaki canlıların dengesini bozacak ve su kalitesinde
istenmeyen bozulmalara yol açacak şekilde zenginleşmesini,
kk)
Referans noktası: Yüzeysel sularda, baskıların olmadığı veya etkilerinin
ekosistemin işleyişini etkilemediği, bozulmanın olmadığı ve doğala yakın
özellikteki noktaları,
ll)
Referans şart: Her bir su kütlesi tipolojisi için tahrip edilmemiş durumu ve ekolojik kalite oranı ölçeğinde çok iyi veya tabii durumdan
çok az sapma gösteren su durumunu,
mm) Su
ayrım çizgisi: Bir havzayı diğer havzalardan ayıran hidrolojik sınırı,
nn) Su
Bilgi Sistemi: Su ile ilgili faaliyet gösteren ve CBS’yi
bir araç olarak kullanan bir çok kurumdan suya ait
tablosal ve konumsal (mekânsal - x, y, z) verilerin, WMS (Web Mapping Service) ile WFS (Web Feature
Service) teknolojileri kullanılarak ulaşılması, her türlü sorgulama ve analiz
yapması, güncellemesi, verinin mükerrer üretilmesini engellemesi, metaveri barındıran, paylaşıma açık, yetki verilen
kurum/kişi/üniversite faydalanabilir, değiştirme ve sadece erişim
yetkilendirmesi yapılabilir bir sistemi,
oo) SYGM:
Su Yönetimi Genel Müdürlüğünü,
öö) Taşkın:
Bir akarsuyun, çeşitli sebeplerle yatağından taşarak çevresindeki arazilere,
yerleşim yerlerine, altyapı tesislerine ve canlılara zarar vermek suretiyle
etki bölgesinde normal sosyoekonomik hayatı kesintiye uğratacak ölçüde bir akış
büyüklüğü oluşturması olayını,
pp)
Tipoloji: Su kütlelerinin kendi içerisinde, 17/10/2012
tarihli ve 28444 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Havzalarının Korunması ve
Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’inde verilen
kriterlere göre tanımlaması ve sınıflandırılmasını,
rr) Ulusal
İzleme Ağı: Ülke genelindeki tüm yüzeysel ve yeraltı suları izleme noktalarının
yer aldığı ağı,
ss) Yapay
su kütlesi: Daha önce doğal olarak mevcut olmayan ve insan faaliyeti sonucu
ortaya çıkan yüzeysel su kütlesini,
şş) Yeraltı
suyu kütlesi: Akifer veya akiferler
içindeki belirgin miktardaki yeraltı suyunu,
tt)
Yüzeysel su kütlesi: Yeraltı suları haricindeki bütün iç sular, geçiş suları ve
kıyı sularını,
ifade eder.
Esaslar
MADDE 5
– (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
a)
Yüzeysel sular ve yeraltı sularının mevcut miktar ve kalitesini, miktar ve
kalitedeki doğal kaynaklı uzun dönemli değişimler ile insani faaliyetlerden
kaynaklanan değişimleri, kazalardan kaynaklanan kirliliğin boyutlarını ve
etkilerini, çevresel hedefin karşılanamaması halinde sebeplerini, referans
şartları ve tedbirler programlarının etkinliğini belirlemek maksadıyla izleme
yapılması,
b) Koruma
bölgelerine münhasır izleme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi,
c)
Havzalardaki baskı ve etkiler ile mevcut su kalitesi göz önünde bulundurularak operasyonel, genel amaçlı ve gerekli olan durumlarda
araştırmacı izlemeyi de içerecek şekilde izleme programlarının oluşturularak
Ulusal İzleme Ağının kurulması,
ç) Su
kalitesi ve miktarı izlemesi yapan her kurum ve kuruluşun kendi görev ve
yetkileri çerçevesinde bu Yönetmelik esaslarına göre izleme yapması,
d) Su
kalite ve miktarının izlenmesi sonucunda elde edilen verilerin Su Bilgi
Sistemine aktarılması ve ilgili resmi kurum ve kuruluşlarla bedelsiz
paylaşılması,
e) Sınıraşan sular konusunda veri paylaşımının Bakanlık inisiyatifinde olması,
f)
İzlemede standardizasyonun sağlanması,
g) İzleme
noktalarının belirlenmesinde su kütlelerinin, tipolojilerinin, referans
şartların, baskı ve etkilerin dikkate alınması,
ğ) İzleme noktalarının
ve izlenecek parametrelerin belirlenmesinde mükerrerliğin önlenmesi,
esastır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Su
Kütlelerinin, Tipolojilerinin, Referans Şartların, Baskı-Etkilerin ve
İzleme
Noktalarının Belirlenmesi
Su
kütlelerinin belirlenmesi
MADDE 6
– (1) Nehir havzası sınırları içindeki
bütün akarsu, göl, kıyı ve geçiş suları; doğal su kütlesi, yapay su kütlesi ve
büyük ölçüde değiştirilmiş su kütlesi olarak belirlenir.
(2)
Yüzeysel su kütleleri Bakanlık tarafından belirlenir ve haritalandırılır.
(3)
Yeraltı suyu kütleleri, 7/4/2012 tarihli ve 28257
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya
Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesi
hükümleri çerçevesinde belirlenir.
Tipolojilerin
belirlenmesi
MADDE 7
– (1) Yüzeysel su kütleleri için
tipolojiler, Su Havzalarının Korunması ve Yönetim Planlarının Hazırlanması
Hakkında Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan kriterler
dikkate alınarak, Bakanlık tarafından belirlenir.
Referans
şartların belirlenmesi
MADDE 8
– (1) Her bir yüzeysel su kütlesi
tipolojisi için o tipe özgü referans şartlar, maksimum ekolojik
potansiyel ve referans noktalar, su kütlelerinin kalite sınıflandırması
çalışmalarında kullanılmak üzere, Bakanlıkça belirlenir. Referans noktalar
harita üzerinde gösterilir.
(2) Referans
şartlar doğal su kütlelerinin özellikleri esas alınarak belirlenir.
(3) Yapay
ve büyük ölçüde değiştirilmiş su kütleleri için ise referans şartlar yerine
maksimum ekolojik potansiyel belirlenir.
(4)
Referans şartlar, referans noktaların var olduğu durumlarda izleme sonuçlarına
dayalı olarak; referans noktaların var olmadığı durumlarda ise tarihi veriler,
modelleme sonuçları, uzman görüşü veya bu yöntemler birlikte kullanılarak
belirlenir.
Baskı
ve etkilerin belirlenmesi
MADDE 9
– (1) Yüzeysel sularda insani
faaliyetlerden kaynaklanan baskı ve etkilerin analizi ile risk analizi, ilgili
kurum ve kuruluşlarla koordinasyon sağlanarak, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi
Yönetmeliği hükümlerine göre Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır.
(2)
Yeraltı sularında insani faaliyetlerden kaynaklanan baskı ve etkilerin analizi,
Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin
6 ncı maddesi hükümleri çerçevesince yapılır veya
yaptırılır.
İzleme
noktalarının belirlenmesinde genel esaslar
MADDE
10 – (1) Genel amaçlı ve operasyonel izleme noktaları, Bakanlığın koordinasyonunda
ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla belirlenir.
(2) Genel
amaçlı ve operasyonel izleme noktaları belirlenirken;
a) Su
kütlesini temsil etmesi,
b) Alıcı ortama
yapılan deşarjların su kütlesinde tam karışımının sağlandığı bölgede olması,
c) Her
şartta ulaşılabilir olması,
ç) Akım
gözlem istasyonları ile birlikte veya yakınında olması,
gerekir.
(3) İzleme
noktalarının gösterildiği 1/25.000 ölçekli haritalar Bakanlıkça, Coğrafi Bilgi
Sistemleri (CBS) formatında metrik sisteme göre “UTM 6 derece” olarak,
hazırlanır veya hazırlattırılır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Ulusal
İzleme Ağı ve İzleme Programları
Ulusal
izleme ağı
MADDE
11 – (1) Ulusal İzleme Ağı, bütün
yüzeysel ve yeraltı sularını içerecek şekilde ve Bakanlığın koordinasyonunda,
izleme faaliyeti yürüten bütün ilgili kurum ve kuruluşların katılımı ile
oluşturulacak çalışma grupları tarafından belirlenir ve kurulur.
(2) İzleme
çalışmaları yürüten ilgili kurum ve kuruluşlar, oluşturulan İzleme Ağı
çerçevesinde görev ve yetkileri kapsamında izleme yapar.
İzleme
programları
MADDE
12 – (1) İzleme programları Bakanlığın
koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte hazırlanır, ihtiyaçlar
ve talepler doğrultusunda Bakanlıkça değiştirilebilir.
(2) Ulusal
İzleme Ağı ve izleme programları genel amaçlı ve operasyonel
izleme noktalarını kapsar.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Yüzeysel
Suların İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Yüzeysel
suların izlenmesi
MADDE
13 – (1) Yüzeysel suların mevcut
durumunun sınıflandırılması, tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden
kaynaklanan uzun vadeli değişimlerin değerlendirilmesi, iyi su durumuna
ulaşılıp ulaşılamadığının tespiti ve hidrolojik hesaplamaların yapılabilmesi
amaçlarıyla, su miktarı ve kalitesinin izlenmesi esastır.
(2)
Yüzeysel sularda izlenecek parametreler ve ölçüm sıklığı ilgili kurum ve
kuruluşlarla birlikte Bakanlıkça belirlenir.
(3)
Yüzeysel sularda ölçülmesi gereken fiziko-kimyasal ve
kimyasal parametreler Ek-1’de verilmektedir.
Yüzeysel
suların genel amaçlı izlenmesi
MADDE
14 – (1) Genel amaçlı izleme, yüzeysel
sularda tabii şartlardan ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli su
kalitesi ve miktarındaki değişimlerin değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Genel
amaçlı izleme kapsamında, her bir izleme noktasında;
a)
Ek-1’deki bütün biyolojik, hidromorfolojik ve genel fiziko-kimyasal kalite elementleri,
b) Havzaya
deşarj edilen öncelikli maddeler,
c) Havzaya
önemli miktarlarda deşarj edilen diğer kirletici maddeler,
izlenir.
(3) Genel
amaçlı izleme mevsimsel olarak yapılır.
(4) Nehir
havza bölgesindeki bütün yüzeysel suların mevcut durumlarının ortaya konulması
ve değerlendirmesinin yapılabilmesi için, genel amaçlı izleme programlarına en
az tipoloji sayısı kadar su kütlesinin dâhil edilmesi gerekir.
(5) Genel
amaçlı izleme programları, operasyonel ve araştırmacı
izleme programlarından alınan bilgiye bağlı olarak ilgili kurum ve kuruluşların
görüşü alınarak Bakanlık tarafından değiştirilebilir.
(6) Nehir
havzasındaki mevcut referans şartlardaki su kütleleri genel amaçlı izleme
kapsamında izlenir.
Yüzeysel
suların operasyonel izlenmesi
MADDE
15 – (1) Operasyonel
izleme, risk altındaki su kütlelerinin mevcut durumunun belirlenmesi ve
tedbirler programının hazırlanarak sonuçlarının değerlendirilmesi için yapılır.
(2) Operasyonel izlemede, mevcut baskılar dikkate alınarak
belirlenmiş olan kirleticilerin izlenmesi esastır.
(3) Operasyonel izleme kapsamında, her bir izleme noktasında;
a) Baskıya
karşı hassas olan biyolojik ve hidromorfolojik kalite
elementleri,
b) Havzaya
deşarj edilen bütün öncelikli maddeler,
c) Havzaya
önemli miktarda deşarj edilen diğer bütün kirletici maddeler,
izlenir.
(4) Operasyonel izleme mevsimsel olarak yapılır. Ancak su
kütlesi üzerindeki baskının boyutuna göre izleme sıklıkları artırılabilir.
(5) Risk
analizi veya genel amaçlı izleme sonuçlarına göre risk altında olduğu
belirlenmiş su kütleleri ve öncelikli maddelerin deşarj edildiği su kütleleri, operasyonel izleme kapsamında izlenir.
(6) Operasyonel izleme noktalarının belirlenmesinde aşağıdaki
hususlar dikkate alınır:
a)
Noktasal ve yayılı kirlilik kaynaklar ile hidromorfolojik
baskıların etkisindeki su kütlelerinde, baskının boyutu ve etkisi ile tedbirler
programı sonuçlarının değerlendirilebilmesini sağlayacak yeterli sayıda izleme
noktası belirlenir.
b) Operasyonel izleme noktası sayısı, risk altında olduğu
belirlenmiş su kütlesi sayısından az olamaz.
c) Operasyonel izleme programına dâhil edilmiş bir su
kütlesinde tek bir noktasal baskı varsa, izleme noktası, deşarjın alıcı ortamda
tam karışımının sağlandığı noktaya göre belirlenir. Eğer birden çok baskı
varsa, baskıya göre birden fazla operasyonel izleme
noktası belirlenir ya da tüm baskıların kümülatif
etkisinin temsil edildiği tek operasyonel izleme
noktası belirlenir.
Yüzeysel
suların araştırma maksadıyla izlenmesi
MADDE
16 – (1) Araştırmacı izleme;
a)
Değerlerin aşılmasının sebebinin bilinmemesi,
b) Genel
amaçlı izlemenin, çevresel hedeflere ulaşılamayabileceğini göstermesi ve operasyonel izlemenin henüz gerçekleştirilmemiş olması
hallerinde çevresel hedeflere ulaşılamamasının sebeplerinin belirlenmesi,
c) Kazara,
kasten veya doğal afetler sonucu oluşan kirliliğin boyutunun ve etkisinin
belirlenmesi ve değerlendirilmesi,
maksadıyla
yapılır.
(2) Su
ortamını etkileyebilecek herhangi bir kaza durumunda, ilgili kurum ve
kuruluşlarca derhal Bakanlığa bilgi verilir.
(3)
Araştırmacı izleme, su kütlesinin tamamında veya belirli bir kısmında risk
oluşturması muhtemel parametrelerin izlenmesi yoluyla yapılır.
(4)
Araştırmacı izleme, alarm veya erken uyarı sistemlerini içerebilir.
(5) İzleme
sonuçları tedbirler programının oluşturulmasında kullanılır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Yeraltı
Sularının İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Yeraltı
sularının izlenmesi
MADDE
17 – (1) Yeraltı sularının miktar ve
kalitesinin mevcut durumunun belirlenmesi ile tabii şartlardan ve insani
faaliyetlerden kaynaklanan uzun vadeli değişimlerin değerlendirilmesi
maksadıyla, izleme yapılması esastır.
(2)
Yeraltı sularında izlenecek parametreler ve ölçüm sıklığı, Yeraltı Sularının
Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmeliğin Ek-5’inde yer
alan hükümler çerçevesinde belirlenir.
Yeraltı
suyu izleme ağı
MADDE
18 – (1) Yeraltı suyu kütlelerinin
kimyasal durum ve miktar durumlarının değerlendirilmesi ile insani faaliyetler
sonucu oluşan kirleticilerdeki artma eğilimini tespit etmek maksadıyla, Yeraltı
Suyu İzleme Ağı kurulur.
(2)
Yeraltı Suyu İzleme Ağı, ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak DSİ
tarafından oluşturulur ve Bakanlıkça Ulusal İzleme Ağına dâhil edilir.
Yeraltı
sularının genel amaçlı izlenmesi
MADDE
19 – (1) Yeraltı sularında genel
amaçlı izleme, iyi kimyasal duruma ulaşılması bakımından risk
değerlendirilmesinin yapılabilmesi, yeraltı suyu kütlelerinin kalite ve miktar durumlarının
belirlenmesi, tabii şartlar ve insani faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli
değişimlerin değerlendirilmesi ile ilgili bilgi sağlamak maksadıyla yapılır.
(2) Genel
amaçlı izleme kapsamında, yeraltı suyu kütlelerinde izlenecek parametreler ve izleme
sıklıkları, yeraltı suyu izleme programlarında belirtilir. İyi yeraltı suyu
durumuna ulaşamama riski tespit edilen yeraltı suyu kütlelerinde, ana
parametrelere ilave parametreler eklenebilir.
(3)
Yeraltı sularında izlenmesi gereken asgari parametreler Ek-2’de verilmektedir.
(4) Her
bir su kütlesi için genel amaçlı izleme sıklığı, su kütlesinin durumundaki
değişiklikleri ortaya koyabilecek şekilde belirlenir.
Yeraltı
sularının operasyonel izlenmesi
MADDE
20 – (1) Yeraltı sularında operasyonel izleme, risk altında olduğu belirlenen bütün
yeraltı su kütlelerinin kimyasal durumlarının belirlenmesi, insani
faaliyetlerden kaynaklanan uzun dönemli kirlilik artış eğiliminin tespiti ve
tedbirler programının etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlarıyla yapılır.
(2)
İzlenecek parametreler, yeraltı su kütlesinin durumu ile baskı ve etkilerin
varlığına göre Bakanlıkça belirlenir.
(3) Operasyonel izleme, genel amaçlı izleme programları
arasındaki dönemde, YAS kütlesi üzerindeki baskıların etkilerini tespit etmek
için yılda en az bir kez olmak üzere DSİ tarafından, SYGM’nin
görüşünü alarak belirlenen yeterli sıklıkta uygulanır.
Yeraltı
sularının miktar bakımından izlenmesi
MADDE
21 – (1) Yeraltı sularının miktar
bakımından izlenmesi, yeraltı su kütlelerinin miktarını tespit etmek ve yeraltı
su kütlelerinin kimyasal durum değerlendirmelerine yardımcı olmak, amaçlarıyla
yapılır.
(2) İzleme
sıklığı, kısa ve uzun dönemli seviye değişiklikleri dikkate alınarak seçilir.
(3)
Yeraltı su seviyesindeki değişimler bakımından risk altında olduğu belirlenen
yeraltı suyu kütlelerinde, yağışlı ve kurak dönemleri kapsayacak şekilde yılda
iki kereden az olmamak kaydıyla, yeterli sıklıkta ölçüm yapılır.
ALTINCI
BÖLÜM
Koruma
Bölgelerinin ve Hassas Alanların İzlenmesi ile İlgili Esaslar
Koruma
bölgelerinin ve hassas alanların izlenmesi
MADDE
22 – (1) Koruma bölgeleri;
a) İçme ve
kullanma suyu kaynakları,
b) Habitat
ve tür koruma alanlarını (yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, Ramsar Alanları, uluslararası öneme sahip sulak alanlar,
Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Sit Alanları dâhilindeki su kütleleri ve hassas
alanlar, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiatı Koruma Alanları, Tabiat
Anıtları dahilindeki su kütleleri),
c) Suda
yaşayan ekonomik açıdan önemli türlerin korunması için tahsis edilen alanları
(balık ve kabuklu su canlıları),
ç) Yüzme
suyu olarak tahsis edilen alanlar dahil rekreasyon
amaçlı kullanılan su kütlelerini,
d) 18/2/2004 tarihli ve 25637 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ile
8/1/2006 tarihli ve 26047 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği kapsamında nütrientler
açısından hassas olarak belirlenmiş su alanlarını,
kapsar.
(2) İçme
suyu elde edilen yüzeysel su ve yeraltı su kütleleri, büyükşehir belediye
sınırları içerisinde büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idaresi
genel müdürlükleri, büyükşehir belediye sınırları dışında kalan yerlerde ise
DSİ tarafından izlenir ve izleme neticelerini Bakanlığa bildirir.
(3) İçme
suyu elde edilen ve elde edilmesi planlanan alanlarda izleme, Ek-3’teki nüfus
aralıklarına göre belirlenen izleme sıklıklarına göre yapılır.
(4) İçme
suyu elde edilen ve elde edilmesi planlanan alanlarda, 29/6/2012
tarihli ve 28338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Elde Edilen veya
Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmeliğin
Ek-1’indeki listede yer alan parametreler ile bütün öncelikli maddeler ve
havzaya deşarj edilen diğer kirletici maddeler izlenir.
(5) İçme
suyu temini maksadıyla kullanılan ve/veya kullanımı planlanan YAS kütlelerinin
kalite durumu 17/2/2005 tarihli ve 25730 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğin eklerinde
yer alan parametre listesi ve standartları dikkate alınarak bu Yönetmelikte
belirtilen esaslara göre değerlendirilir.
(6) Diğer
koruma alanlarında izleme, ilgili mevzuat çerçevesinde izleme yapan kurum ve
kuruluşlarca, mevzuatta yer alan parametreler dikkate alınarak yapılır.
(7) Risk
altında olan bütün koruma alanlarında operasyonel
izleme yapılır ve belirlenen çevresel hedeflere ulaşılıncaya kadar izlemeye
devam edilir.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Biyolojik
İzleme, Hidrolojik ve Hidromorfolojik İzleme ve Gerçek
Zamanlı
İzleme ile İlgili Esaslar
Biyolojik
izleme
MADDE
23 – (1) Su kütlelerinde biyolojik
izleme, tabii şartlar ve insani faaliyetlerden kaynaklanan çevresel
değişikliklerin suda yaşayan canlılar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi
için yapılır.
(2)
Biyolojik izleme kapsamında bentik makroomurgasız, balık, makrofit, fitoplankton ve fitobentoz
biyolojik kalite unsurları izlenir.
(3)
Biyolojik izleme kapsamında, izlenecek bütün biyolojik kalite unsurlarının
çeşitliliği, bolluğu, hassas tür varlığı ve balıklar için ayrıca yaş dağılımı,
analiz edilir.
(4)
Biyolojik izleme kapsamında izlenmesi gereken parametreler Ek-1’de
verilmektedir.
(5) Genel
amaçlı izleme noktalarında bütün biyolojik kalite unsurları izlenir.
(6) Operasyonel izleme noktalarında, mevcut baskıya karşı en
hassas olduğu belirlenen biyolojik kalite unsuru izlenir.
(7) Suyun
biyolojik kalitesi, Ek-4’te yer alan su kütlesinin baskı türüne göre izlenmesi
gereken biyolojik kalite elementlerine göre izlenir.
(8) Her
bir biyolojik kalite elementi için biyolojik izleme sonuçlarının
değerlendirilmesinde kullanılacak ulusal biyolojik indeksler, Bakanlıkça
belirlenir veya belirlenmesi temin edilir.
(9)
Biyolojik izlemeyi Bakanlık yapar veya yaptırır.
(10)
Biyolojik izleme ile ilgili esaslar Tebliğ ile düzenlenir.
Hidrolojik
ve hidromorfolojik izleme
MADDE
24 – (1) Tabii şartlardan ve insani
faaliyetlerden kaynaklanan su kirliliği ile ilgili problemlere çözüm
getirilmesi, su bütçesi hesaplarının yapılması, su yapılarının projelendirilmesi,
taşkın ve kurak dönem su yönetimi politikalarının geliştirilmesi, iklim
değişikliğinin su kaynaklarına etkisinin belirlenmesi, su yapılarının
mansabındaki ekolojik canlılığın sürdürülebilmesi için
çevresel akış miktarının tespiti ve sürekli olarak gözlenmesi, su ile alakalı
diğer bütün faaliyetlerin yönetilmesi maksadıyla su kütlelerinde hidrolojik ve hidromorfolojik izleme yapılması esastır.
(2)
Hidrolojik izleme kapsamında akarsularda debi ve seviye ölçümleri, göllerde
seviye ölçümleri, yüzeysel su yataklarında sediment
miktar ölçümleri, arazilerde kar yüksekliği ve kar yoğunluğu ölçümleri yapılır.
(3)
Hidrolojik ve hidromorfolojik izleme ile alakalı usul
ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak bir Tebliğ ile belirlenir.
(4) Su
kütlelerindeki hidrolojik izleme DSİ Genel Müdürlüğü tarafından, hidromorfolojik izleme ise Bakanlık ve DSİ Genel Müdürlüğü
tarafından yapılır.
(5) Hidromorfolojik izleme sonuçlarının değerlendirilmesi için
kullanılacak hidromorfolojik indeksler, Bakanlıkça
oluşturulur.
(6) İzleme
sonucu elde edilecek veriler, izlemeyi yapan kurum tarafından Su Bilgi
Sistemine aktarılır.
Gerçek
zamanlı izleme
MADDE
25 – (1) Havzalarda kirlilik yükünün
ani ve uzun dönemli değişikliklerinin izlenmesi maksadıyla gerçek zamanlı
izleme sistemleri kurulur.
(2) Gerçek
zamanlı izleme noktaları, ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak
Bakanlıkça tespit edilir.
(3) Gerçek
zamanlı izleme verileri, Bakanlık bünyesindeki Merkezi İzleme Odasından takip
edilir.
(4) Bu
Yönetmelik kapsamına giren sular ile alakalı olarak Ülke genelinde kurulmuş ve
kurulacak olan bütün gerçek zamanlı izleme sistemleri, Bakanlık Merkezi İzleme
Sistemine dâhil edilir.
SEKİZİNCİ
BÖLÜM
Örnekleme,
Ölçüm Metotları, Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi,
Raporlama
ve Standardizasyon ile İlgili Esaslar
Örnekleme
MADDE
26 – (1) Numunelerin alınması,
taşınması, korunması, saklanması ve kabulü TS EN ISO 5667 Standartları ve
ilgili mevzuata göre yapılır.
(2)
Biyolojik ve mikrobiyolojik örneklemeler Ek-5’te yer alan TS EN ISO
Standartlarına göre gerçekleştirilir.
Ölçüm
metotları
MADDE
27 – (1) Ek-1’de verilen fiziko-kimyasal ve kimyasal parametrelerin analizi ulusal
ve uluslararası kabul görmüş standart metotlar kullanılarak yapılır.
(2) Su
örneklerinin öncelikli maddeler ve belirli kirleticiler hariç olmak üzere fiziko-kimyasal, kimyasal ve mikrobiyolojik parametrelerin
analizleri kamu laboratuvarları ile akredite olmuş
özel laboratuvarlarda yapılır. Öncelikli maddeler,
belirli kirleticiler ve biyolojik kalite elementlerinin analizlerinde
akreditasyon şartı aranmayabilir.
(3)
Biyolojik ve mikrobiyolojik ölçümler Ek-5’te yer alan TS EN ISO Standartlarına
göre gerçekleştirilir.
Ölçüm
sonuçlarının değerlendirilmesi ve raporlama
MADDE
28 – (1) İzleme sonucunda elde edilen
verilerin doğruluğu izleme yapan kurum ve kuruluşlar tarafından değerlendirilir.
(2) İlgili
kurum ve kuruluşlar tarafından değerlendirilen veriler Su Bilgi Sistemine
girilir.
(3) Su
kütlelerinin mevcut durumu hakkındaki raporlama, gerekli duyulması halinde, Su
Bilgi Sistemindeki veriler dikkate alınarak ilgili kurum ve kuruluşlarca
yapılır.
(4) İlgili
kurum ve kuruluşlar tarafından izlenen ve değerlendirilen su ve atıksu verileri paylaşılır.
Standardizasyon
MADDE
29 – (1) İzlemede standardizasyonun
sağlanması maksadıyla kalıcı ve sürdürülebilir bir ulusal laboratuvar
ağı oluşturulur.
(2) Laboratuvarların standardizasyona uygunluğu Çevre ve
Şehircilik Bakanlığınca denetlenir.
DOKUZUNCU
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Uyum
süreci
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Ek-1’de yer alan
parametreler için uyum süresi bu Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
beş yıldır.
(2) Su
kalitesi izleme çalışmaları yürüten ilgili kamu kurum ve kuruluşları, bu beş
yıl içerisinde izleme alt yapısını oluşturarak, yüzeysel ve yeraltı su
kütlelerinde izleme çalışmalarına başlar.
(3)
Biyolojik ve hidromorfolojik indeksler bu
Yönetmeliğin yayımından itibaren sekiz yıl içerisinde belirlenir.
(4) Ulusal
İzleme Ağının oluşturulması bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra en geç
beş yıl içerisinde gerçekleştirilir ve uygulanır.
Yürürlük
MADDE
30 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
31 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Orman ve Su İşleri Bakanı yürütür.